4. Lewis Formülleri


Karbon Kimyasına Giriş - Lewis Formülleri

Lewis Formülleri, daha önce Kimya 9 dersinde ve “Kimyasal Türler Arası Etkileşimler” ünitesine karşımıza çıkmıştı. Bu ünitede, atomların ve bir çok molekülün Lewis Nokta Yapılarını göstermeyi öğrenmiştik. Bu ders, bu ünitede öğrendiğimiz Lewis Nokta Yapılarını‘nın, daha çok organik moleküller üzerinde bir uygulaması gibi olacaktır.

Lewis Nokta Yapıları ile ilgili eksiğiniz varsa, konuyu tekrar etmek için aşağıdaki dersi tekrarlamalısınız:

Organik moleküller kovalent bağlı moleküllerdir. Bu yüzden, organik moleküllerin Lewis Nokta Yapılarını yazmak için, kovalent bağlı moleküllerin Lewis Nokta Yapılarına ait kuralları kullanırız.

Kovalent moleküllerin Lewis Nokta Yapılarını yazamıyorsanız, konuyu hatırlamak için aşağıdaki dersi tekrarlamalısınız:

Organik Moleküllerin Lewis Nokta Yapıları

  • Moleküller, kovalent bağ kurarak bir arada duran atomların oluşturduğu atom topluluklarıdır.
  • Organik moleküllerde de, atomlar arasında kovalent bağlar vardır.
  • Kovalent bağ, ametaller arasında kurulan bir güçlü etkileşimdir.
  • Organik moleküllerde karşımıza çıkacak ametaller genellikle şunlardır:
    • C (Karbon)
    • H (Hidrojen)
    • O (Oksijen)
    • N (Azot)
    • F (Flor)
    • Cl (Klor)
    • Br (Brom)
    • I (İyot)
  • Bu ametallerin elektron ve orbital dizilimleri şöyledir:
    • 1H1      )1e
      (1A grubu 1.periyot)
    • 6C6      )2e     )4e
      (4A grubu 2.periyot)
    • 8O8      )2e     )6e
      (6A grubu 2.periyot)
    • 7N7      )2e     )5e
      (5A grubu 2.periyot)
    • 9F9      )2e     )7e
      (7A grubu 2.periyot)
    • 17Cl17      )2e     )8e    )7e
      (7A grubu 3.periyot)
    • 35Br35      )2e     )8e    )18e    )7e
      (7A grubu 4.periyot)
    • 53I53      )2e     )8e    )18e    )18e    )7e
      (7A grubu 4.periyot)
  • Lewis Nokta Yapısı’nda, atomun sembolünün etrafına, son yörüngedeki (değerlik) elektron sayısı kadar nokta konulur.
  • Aynı kenarda bulunan iki noktayı, bir çizgi ile gösterme hakkımız vardır, dilersek kullanırız, dilersek kullanmayız. Bu yüzden bazı Lewis Yapılarında, çizgiler görebilirsiniz.
  • Yukarıdaki ametallerin Lewis Elektron Nokta Yapısı şöyledir:
    Ametallerin Lewis Elektron Nokta Yapısı
  • Kovalent bağ, Lewis yapısındaki yalnız noktalar ile kurulur.
  • Kovalent bağ kurulurken atomlar yalnız noktalarını (elektronlarını) ortaklaşa kullanır.
  • İki ametal atomu, birer yalnız noktasını ortaya koyar ve bir kovalent bağ oluşur.
  • Bir atomun, Lewis yapısında, kaç tane yalnız nokta varsa o sayıda kovalent bağ kurar.
  • Yukarıdaki ametallerin, moleküllerinde, kurdukları kovalent bağ sayıları şöyledir:
    • C: 4 tane kovalent bağ yapar ve oktetini tamamlar. Lewis yapısındaki bütün elektronlar kovalent bağa katılır.
      Tekli-İkili-Üçlü Kovalent Bağ Kurmuş Karbon Atomları
    • H: 1 tane elektronu vardır ve onunla kovalent bağ yapar ve dubletini tamamlar.
      CH4 Molekülünün Lewis Nokta Yapısı
    • O: 2 tane kovalent bağ yapar ve oktetini tamamlar. 2 çift elektronu bağa katılmaz.
      Su Molekülünün Lewis Nokta Yapısı
    • N: 3 tane kovalent bağ yapar ve oktetini tamamlar. 1 çift elektronu bağa katılmaz.
      NH3 Molekülünün Lewis Nokta Yapısı
    • F, Cl, Br ve I: 1 tane kovalent bağ yaparlar ve oktetlerini tamamlarlar. 3 çift elektronları bağa katılmaz.
      HCl Molekülünün Lewis Elektron Nokta Yapısı
  • Kovalent bağa katılan elektronlara, “ortaklanmış elektronlar” denir.
  • Ortaklaşa kullanılmayan yani; kovalent bağa katılmayan elektronlara “ortaklanmamış elektronlar” denir.

Bazı Organik Moleküllerin Lewis Nokta Yapıları

Kovalent bağ demek ortaklaşa kullanılan iki değerlik elektronu demektir. Bir kovalent bağdaki iki elektron:
– İki nokta ile de gösterilebilir.
– Kısa bir çizgi ile de gösterilebilir.

Bu yüzden, moleküllerin Lewis yapıları, iki farklı şekilde gösterilebilmektedir.

Karbon Kimyasına Giriş - Lewis Formülleri
Metan Molekülünün Lewis Nokta Yapısı
Hidrojen Siyanür'ün Lewis Nokta Yapısı
Hidrojen Siyanür’ün Lewis Nokta Yapısı
Bazı Organik Moleküllerin Lewis Nokta Yapıları
Bazı Organik Moleküllerin Lewis Nokta Yapıları

DERSİN SONU

Yorum yaparak bize destek olabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu kadar HTML serbest:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>