5. Fiziksel ve Kimyasal Değişimler


Fiziksel ve Kimyasal Değişimler

Çevremizde hiç durmadan, bir takım olaylar gerçekleşir ve devamlı bir değişim söz konusudur. Bu değişimlerden bir kısmı fiziksel değişimlerdir, bir kısmı da kimyasal değişimlerdir. Yani; fiziksel ve kimyasal değişimler, hayatımızın kaçınılmaz birer parçasıdır.

  • Kimyada, “Değişim” kavramı;
    • “olay” veya “tepkime” veya “reaksiyon” kavramları ile aynı anlamda kullanılmaktadır.

Yani; aşağıda verilen 4 ifade de aynı anlama gelir:

Kimyasal olay = Kimyasal değişim = Kimyasal tepkime = Kimyasal reaksiyon

  • Çevremizde, gerçekleşen bütün tepkimeleri (değişimleri) şu 3 kategoride toplayabiliriz:
    • Fiziksel Değişimler
    • Kimyasal Değişimler
    • Radyoaktif Değişimler
  • Kimya dersinde bizi Radyoaktif Değişimler ilgilendirmiyor.

Gelin, fiziksel ve kimyasal değişimleri yakından görelim.

Fiziksel Değişimler

  • Fiziksel değişimlerde, değişime uğrayan maddenin özü değişmez, sadece fiziksel görüntüsü değişir.
  • Fiziksel değişimlerde, maddenin kimyasal türleri arasındaki zayıf etkileşimler kopar ya da yeni zayıf etkileşimler oluşur.
  • Zayıf etkileşimlerin kopması ya da oluşması daha düşük enerji değişimleri gerektirir. Bu yüzden, fiziksel değişimler, kimyasal değişimlere göre genellikle daha düşük enerji ile gerçekleşir.

Belli Başlı Fiziksel Değişimler

  • Çevremizde en sık karşılaştığımız fiziksel değişimlerden biri hal değişim olaylarıdır. Hal değişim olayları şunlardır:
    • Erime – donma
    • Kaynama – Yoğunlaşma
    • Süblimleşme – Kırağılaşma
  • Mesela, kışın yağan karın eriyerek caddelerin su birikintileri ile dolması, bir erimedir ve fiziksel bir olaydır.
  • Yağmurun oluşması, yoğunlaşma olayıdır ve fiziksel bir olaydır.
  • Aşağıdaki tepkime denklemi de buzun (H2O(k)) eriyerek su (H2O(s)) haline geçmesine aittir:
    H2O(k) → H2O(s)
  • Kar oluşumu, kırağılaşma olayıdır ve fizikseldir (hal değişimi olayları).
  • Tuzun, asitlerin ve bazların suda çözünme olayları
  • Metallerin elektrik akımın iletmesi fizikseldir.
  • Barajlarda elektrik üretimi fizikseldir.
  • Maddelerin:
    • kırılması,
    • yırtılması,
    • çatlaması,
    • ufalanması,
    • öğütülme,
    • şekillendirilmesi gibi, sadece fiziksel görüntüsünün değiştiği olaylar da fiziksel olaylardır.

Romantik bir müzik eşliğinde, bir fiziksel olay (buzun eriyerek sıvı hale geçmesi) izlemek isterseniz aşağıda vidyoyu tıklayın:

Buzun Erimesi – Fiziksel Değişimler

Mesela; camın kırılmış hali de tam olarak camdır. Sadece şekli değişmiştir. Camın kırılması da bu yüzden fiziksel bir olaydır.

Bu olaya ait sesi dinlemek isterseniz aşağıdaki vidyoya tıklayabilirsiniz:

Kimyasal Değişimler

  • Kimyasal değişimler, okus pokus gibi, maddelerin bambaşka maddelere dönüştüğü olaylardır.
  • Kimyasal değişimlerde, maddenin özü ve bütün özellikleri değişir yeni bir madde oluşur.
    • Kimyasal değişimlerde, maddelerin hem fiziksel hem de kimyasal özellikleri değişir.
  • Kimyasal değişimlerde, maddelerin formülleri değişir.
  • Kimyasal değişimlerde, maddelerin kimyasal türleri arasındaki hem fiziksel hem de kimyasal bağlar kopar veya yeni bağlar oluşur.

Belli Başlı Kimyasal Değişimler

Mesela; kağıdın yanması bir kimyasal değişimdir. Kağıt yandıktan sonra oluşan kül ve gazların, kağıda benzer hiç bir tarafı yoktur. Kağıt tamamen başka maddelere dönüşmüştür.

  • Bütün yanma olayları
  • Metallerin oksitlenmesi (paslanması)
  • Canlıların solunum olayları
  • Pillerde, akülerde, bataryalarda elektrik üretimi olayları
  • Besin maddelerinin bozunması, çürümesi, ekşimesi
  • Fermantasyon veya mayalanma olayları
  • Yaprakların sararması
  • Yağlı boyanın ve betonun kuruması
  • Elektroliz olayları (Sulu çözeltilerden elektrik akımı geçirilmesi)
  • Asit – baz tepkimeleri

Aşağıdaki vidyoda, 24 farklı fiziksel ve kimyasal değişim verilmiştir. Buyurun kimyanın renkli dünyasına:

24 Tane Fiziksel ve Kimyasal Değişim

Örnek:

I) Odunun yanması
II) Yağmur oluşumu
III) Ağaç yapraklarının sararması
IV) Elmanın çürümesi
V) Yağlı boyanın kuruması

Yukarıdaki olayları fiziksel ve kimyasal olarak sınıflandırınız.

Cevabı göster

Örnek:

Tabiatta gerçekleşen bir olayda, sadece, kimyasal türler arasındaki London Kuvvetlerinin koptuğu biliniyor.

Bu olay için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Kimyasal bir olay gerçekleşmiştir.
B) Bir yanma olayı gerçekleşmiş olabilir.
C) Bir radyoaktif tepkime gerçekleşmiştir.
D) Fiziksel bir değişim olmuştur.
E) Yüksek miktarda enerji harcanmıştır.

Cevabı göster
Çözümü göster

DERSİN SONU

Yorum yaparak bize destek olabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu kadar HTML serbest:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>