Kimyasal Türler Arası Etkileşimler 4. Bölüm

Zayıf Etkileşimler

Dersin Özellikleri:

  • Seviye: Hiç Bilmeyenler İçin
  • Süre: 40 dakika
  • Gerekli Bilgiler:
    • Güçlü Etkileşimler
  • Öğretmen:
    • Gökalp AY

Anlatılacak Başlıklar*:

  • Zayıf Etkileşimler
    • Apolar ve Polar Moleküller
    • Van der Waals Kuvvetleri
    • Hidrojen Bağı

* Konu anlatımı, örneklerle zenginleştirilmiştir.

Zayıf Etkileşimler

Zayıf Etkileşim Nedir?

  • Bağ enerjisi 40 kj/mol değerinden daha az olan bağlardır.
  • Metaller hariç, diğer maddelerin katı veya sıvı olmasını sağlayan bağlardır.
    • Zayıf etkileşimler koparsa maddeler gaz haline geçer.
  • Zayıf etkileşimlere fiziksel bağlar da denir.
  • Nokta noktalar ile gösterilirler.
Su Molekülleri Arasındaki Zayıf Etkileşimleri İzle (1:45 dk)

Hidrojen Bağı - Zayıf Etkileşimler
Su Molekülleri Arasındaki Hidrojen Bağları – Zayıf Etkileşimler

Zayıf Etkileşimler

Zayıf Etkileşimler Hangileridir?

  • Van der Waals Kuvvetleri
    • Dipol-dipol etkileşimleri
    • Dipol-iyon etkileşimleri
    • Dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri
    • İyon-indüklenmiş dipol etkileşimleri
    • İndüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri (London Kuvvetleri)
  • Hidrojen Bağı

Zayıf Etkileşimler Nasıl Kurulur?

  • Van der Waals Kuvvetleri, polar, apolar kimyasal türler ve iyonlar arasında kurulur.
  • Hidrojen Bağları, hidrojenli moleküller arasında kurulur.

Zayıf Etkileşimler

Apolar Moleküller

Apolar Molekül Nedir?

  • Moleküldeki toplam elektronegatiflik değeri sıfırsa molekül apolardır değilse polar moleküldür.
  • Apolar moleküllerin pozitif (+) veya negatif (-) kutupları olmaz.
  • Yük dengeleri, anlık olarak bozulur ve indüklenmiş dipoller (kutuplar) oluştururlar.

Apolar Moleküller Nasıl Tanınır?

  • H2, Cl2, F2, Br2 ve I2 gibi 2 atomlu element moleküllerinin hepsi apolardır.
  • BeH2, CH4, BH3 gibi, 2 farklı elementten oluşan bileşik moleküllerinde:
    • Atomlardan biri; 2A, 3A veya 4A grubundan ise, molekül apolardır.
    • İstisna: CO, BeO gibi iki atomlu bileşikler polardır.
  • Toplam 2 atomdan oluşan bileşik molekülleri her zaman polardır:
  • Soy gaz atomlarının hepsi apolardır.
    • He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn

Zayıf Etkileşimler

Polar Moleküller

Polar Molekül Nedir?

  • Moleküldeki toplam elektronegatiflik değeri sıfırsa molekül apolardır değilse polar moleküldür.

Polar Moleküllerin Kısmi Kutupları Vardır

  • Kısmi pozitif (+) ve kısmi negatif () kutupları vardır.
    • Polar moleküllerin kutuplarına kalıcı dipoller denir.
    • Polar moleküllerin; F, O, N tarafı kısmi negatif () kutuptur, H her zaman kısmi pozitif (+) kutbudur.
Su Molekülünün Kalıcı Dipolleri

Polar Moleküller Nasıl Tanınır?

  • Apolar olmayan moleküller polardır:
    • 3 elementli bileşikler
    • HCl, CO gibi iki atomlu bileşikler

Zayıf Etkileşimler

Polar Moleküller

Örnek:

I) CH4
II) NO2
III) CO

IV) C2H5OH
V) O3

VI) CO2
VII) H2

Yukarıda verilen molekülleri, polar ve apolar olarak sınıflandırınız. (1H, 6C, 7N, 8O)

Zayıf Etkileşimler

Van der Waals Kuvvetleri

1. İyon-Dipol Etkileşimleri

  • İyonlar ile Polar moleküller arasında kurulur.
İyon-Dipol Etkileşimleri
Tuzlu Suda İyon-Dipol Etkileşimleri

2. Dipol-Dipol Etkileşimleri

  • Polar iki molekül arasında kurulur.
Dipol Dipol Etkileşimleri
Dipol Dipol Etkileşimleri

Zayıf Etkileşimler

Van der Waals Kuvvetleri

3. Dipol-İndüklenmiş Dipol Etkileşimleri

  • Polar moleküller ile Apolar moleküller arasında kurulur.

CH3OH …………. I2

4. İyon-İndüklenmiş Dipol Etkileşimleri

  • İyonlar ile Apolar moleküller arasında kurulur.

Na+ ………………….. CCl4

Zayıf Etkileşimler

Van der Waals Kuvvetleri

5. İndüklenmiş Dipol-İndüklenmiş Dipol Etkileşimleri (London Kuvvetleri)

  • Evrensel kuvvettir, bütün katı ve sıvılarda bulunur.
  • İki apolar molekül arasında sadece London Kuvvetleri vardır. kurulur.

I2 …………. I2

Zayıf Etkileşimler

Hidrojen Bağı

Hidrojen Bağı Nedir?

  • Bir moleküldeki H atomunun karşı moleküldeki F, O veya N atomlarından biri ile kurduğu zayıf etkileşimdir.
  • Sadece; F, O ve N atomuna bağlı olan H atomları kurabilir.
  • En güçlü zayıf etkileşimdir.
HF Molekülleri Arasında Kurulan H Bağını İzle (30 sn)
Hidrojen Bağı - Zayıf Etkileşimler
Hidrojen Bağı

Zayıf Etkileşimler

Hidrojen Bağı

Hidrojen Bağı Nedir?

  • H bağı içeren sıvılar, diğer sıvılardan daha yüksek sıcaklıkta kaynar.

Hidrojen Bağı

Hidrojen Bağı
Hidrojen Bağı ile Kaynama Noktası İlişkisi

Kimyasal Türler Arası Etkileşimler

IV. Bölüm
(Zayıf Etkileşimler)

Bitti 🙁